Lata temu Daniel Olbrychski wywołał niemały skandal. Zabrał głos ws. pocięcia wystawy

Daniel Lewandowski
Daniel OlbrychskiDaniel Olbrychski
Źródło zdjęć: © AKPA, KAPIF

Dokładnie 26 lat temu Daniel Olbrychski pociął fotografie na kontrowersyjnej wystawie "Naziści" w warszawskiej Zachęcie. Dziś wybitny aktor wraca wspomnieniami do tamtych wydarzeń i zdradza, że za jego najgłośniejszym performancem stała nie tylko wściekłość na bezprawne wykorzystanie wizerunku artystów, ale również zaskakująca... porada prawnika.

Dokładnie 26 lat temu, 17 listopada 2000 r., Daniel Olbrychski zapisał się w historii polskiej sztuki współczesnej głośnym performancem w Narodowej Galerii Sztuki Zachęta. Aktor, stanowczo sprzeciwiając się przesłaniu wystawy "Naziści" autorstwa Piotra Uklańskiego, wszedł do budynku z szablą ukrytą pod połami płaszcza i pociął eksponowane tam fotografie. Na zniszczonych portretach znajdowali się wybitni artyści z całego świata – w tym on sam, Stanisław Mikulski, Jan Englert, Marlon Brando czy Jean-Paul Belmondo – wcielający się na ekranie w role hitlerowców. Teraz, w rozmowie z dziennikarzem portalu telemagazyn.pl wyjaśnił, jak do tego doszło.


WIDEO
TYLKO U NAS! Daniel Olbrychski odpowiada Polakom. "Zawsze byłem trzaskany" [WIDEO]

Daniel Olbrychski przypomniał swój skandal z 2000 roku

Uklański chciał poprzez swoją instalację udowodnić, że noszenie munduru oprawcy jest dla filmowców w jakiś sposób nęcące, a kino z powodzeniem zbudowało niebezpieczny konstrukt "pociągającego zbrodniarza". Taka interpretacja wywołała ogromne oburzenie Olbrychskiego. W niedawnej rozmowie z serwisem telemagazyn.pl aktor przypomniał, że pomysłodawca wystawy całkowicie zignorował kluczowy kontekst – wszyscy ci artyści zakładali nazistowskie mundury, grając w produkcjach o wyraźnie antynazistowskim charakterze. Głównym punktem zapalnym okazała się jednak kwestia formalna. Uklański wykorzystał wizerunki gwiazd w celach komercyjnych bez pytania ich o zgodę.

I tu przykładami byli polscy aktorzy – Mikulski, Englert, tam było jeszcze paru – Marlon Brando, Belmondo i ja. Jakby autor nie zauważył tego, że my ubieraliśmy te mundury w filmach, które były antynazistowskie – wyznał Olbrychski.

Słynny atak szablą nie był wyłącznie aktem spontanicznej furii, lecz ruchem zainspirowanym chłodną kalkulacją prawną. Olbrychski przyznał, że początkowo zamierzał wytoczyć autorowi i galerii oficjalny proces o naruszenie wizerunku. Jego adwokat uświadomił mu jednak, że choć sprawa w sądzie jest absolutnie do wygrania, to cała batalia będzie ciągnąć się latami. Prawnik doradził mu wprost: "Zrób skandal".

Dyrekcja Zachęty nie dopytywała pana Uklańskiego, czy ma zgodę na użycie naszych twarzy w celach komercyjnych. On skłamał i dyrekcja uwierzyła mu na słowo. Mogłem wytoczyć proces, ale mój adwokat powiedział: "Wytoczysz proces, wygrasz na pewno, ale to będzie za parę lat". (...) Zrób skandal i posłuchałem adwokata – dodał artysta.
Daniel Olbrychski w 2000 roku
Daniel Olbrychski w 2000 roku © AKPA
Wybrane dla Ciebie
ZACZEKAJ! ZOBACZ, CO TERAZ JEST NA TOPIE